Szlakiem św. Szymona po Lipnicy Murowanej. Od palm wielkanocnych po UNESCO

Do Lipnicy Murowanej wybraliśmy się przy okazji zwiedzania Kamieni Brodzińskiego –> o których poczytać możecie tutaj. Lipnica od zawsze kojarzyła nam się z konkursem na wykonanie palm wielkanocnych. Nie mieliśmy pojęcia, że skrywa drewnianą perełkę, która została wpisana na Listę Światowego Dziedzictwa UNESCO. Lipnicę Murowaną zwiedza się lekko i przyjemnie. Warto jednak zwiedzanie połączyć z innymi atrakcjami w okolicy.

W widłach rzeki Uszwicy i jej dopływu – Potoku Górzańskiego w województwie małopolskim znajdziecie urokliwą wieś – Lipnicę Murowaną. Położona jest w malowniczej kotlinie otoczonej Pogórzem Wiśnickim oraz wzgórzami Beskidu Wyspowego (od południa).

Lipnicę jako osadę znaleźć można w źródłach historycznych już na początku XIV w., jednak tereny te zamieszkiwane były znacznie wcześniej, o czym mogą świadczyć najazdy m.in. Węgrów w X w. Lipnica jako dobrze zorganizowana osada (wieś) otrzymała prawo niemieckie. Z kolei w 1326 r. sam król Władysław Łokietek nadał przywilej lokacyjny Lipnicy. Miasto zostało zlokalizowane obok starej osady i wybudowane zgodnie ze średniowiecznym trendem – z rynkiem na planie kwadratu. Z narożników rynku wybiegały prostopadle uliczki, które przecinały się z dwoma pierścieniami uliczek obwodowych.
Pierwsza z nich biegła za przylegającym do pierzei rynku rzędem działek siedliskowych, druga natomiast – wzdłuż muru obronnego. 

Niegdyś miasto królewskie, dziś niewielka wieś. Prawa miejskie utraciła w 1934 r. Obecnie rozsławiona głównie za sprawą konkursu palm wielkanocnych, który odbywa się każdego roku w Niedzielę Palmową. Pierwszy konkurs odbył się w 1958 r. Celem konkursu było wyłonienie największej palmy, jak również zachęcenie społeczeństwa z okolicznych wiosek do utrzymywania tradycji swoich przodków. Obecnie w dniu konkursu odbywają się liczne imprezy towarzyszące m. in. występy zespołów folklorystycznych, pokaz i degustacja potraw regionalnych, wystawy prac twórców ludowych.

Lipnicę zwiedzać można szlakiem św. Szymona. Niedługa trasa rozpoczyna się przy kościele św. Leonarda – to jedna z kilku drewnianych świątyń w Małopolsce wpisanych na Listę Światowego Dziedzictwa Kulturowego i Naturalnego UNESCO. Tu znajduje się tablica informacyjna szlaku. Potem udać się można do dworu Ledóchowskich, z której to rodziny wywodziły się siostry Ledóchowskie: starsza św. Urszula oraz młodsza bł. Maria Teresa. Szlak prowadzi również na rynek z figurą św. Szymona, do kościoła św. Andrzeja Apostoła i do dawnej szkoły parafialnej, obecnie mieszczącej izbę regionalną

My zwiedzanie rozpoczęliśmy od lipnickiego rynku, na którym zaparkowaliśmy samochód. Jest on jednym z najcenniejszych zabytków we wsi. Wokół wznosi się parterowa, spójna i w większości drewniana zabudowa. Domy usytuowane są przeważnie szczytowo, a wiele z nich zachowało do dziś podcienia wsparte na słupach. Wiele z domów mieszczańskich w rynku zostało uznane za zabytkowe. Lipnica Murowana, pomimo nawiedzających ją na przestrzeni wieków licznych klęsk, które niejednokrotnie przyczyniały się do prawie całkowitego zniszczenia jej zabudowy, zachowała niemal w nienaruszonej formie swój pierwotny układ przestrzenny. Generalnie rynek wygląda bardzo klimatycznie i naprawdę spójnie – także w kwestii kolorystyki elewacji. 

Pośrodku rynku znajduje się figura św. Szymona z Lipnicy wzniesiona w 1913 r. z fundacji mieszkańców, Franciszki Ledóchowskiej, właścicielki majątku. na czworobocznym cokole znajdują się płaskorzeźby: bł. Szymona wspomagającego chorą, Orzeł Biały, pogoń Litewska i herb Lipnicy. Św. Szymon był kaznodzieją żyjącym w XV w. Zmarł w Krakowie opiekując się chorymi w czasie epidemii cholery.
Środkiem rynku przebiega droga wojewódzka 966, co nieco psuje klimat – nie ma tu przejścia dla pieszych i przy dużym ruchu może trochę przerażać. Zlokalizowany przy rynku parking w dni powszednie może być także uciążliwy. 

Z rynku podążyliśmy pod Sanktuarium św. Szymona oraz Sióstr Ledóchowskich. Zostało zbudowane na miejscu domu rodzinnego św. Szymona w latach około 1636-1648, a więc jeszcze przed jego beatyfikacją w 1685 r. Na uwagę w kościele zasługuje ołtarz w stylu rokokoneogotyckim z 1860 r., w którym znajduje się replika obrazu świętego Szymona z XVII w. Obok kościoła zachowała się szesnastowieczna studnia.

Przed wejściem do świątyni umieszczono z kolei płaskorzeźbę św. Szymona.

Najmłodszą budowlą o ogólnospołecznym znaczeniu dla Lipnicy wzniesioną w XX w., był pomnik króla Władysława Łokietka. Lipniczanie w ten sposób upamiętnili króla, który aktem lokacyjnym zapoczątkował wielkość ich rodzinnego miasta.

W Lipnicy znajdziecie także kościół parafialny pod wezwaniem św. Andrzeja Apostoła został wzniesiony z fundacji króla Kazimierza Wielkiego. Zachował bryłę gotycką pomimo przebudów (głównie z 1720 i 1754). W 1810 r. runęło sklepienie gotyckie, które niestety nie zostało odbudowane. Do najcenniejszych zabytków znajdujących się w nim można zaliczyć umieszczoną w bocznym ołtarzu gotycką rzeźbę Matki Bożej z Dzieciątkiem z około 1370 r., krzyż z XVII w. oraz ołtarz boczny Pana Jezusa Ukrzyżowanego z początków XVIII w. Warto też zwrócić uwagę na chrzcielnicę kamienną z XIV lub XV w.

Tuż obok znajduje się dość nieoczywiste, tzw. Święte Zgromadzenie. Są to trzy współczesne pomniki najważniejszych osób, które rozsławiły Lipnicę. Znajdziemy tu św. Szymona (1435-1482), św. Urszulę Ledóchowską (1865-1939) oraz bł. Marię Teresę Ledóchowską (1863-1922). Pomniki wykonano z czerwonej gliny, której złoża znajdują się w Lipnicy Murowanej. 

Niedaleko kościoła znaleźć można Izbę Regionalną utworzoną w 1974 r. w zabytkowym budynku pochodzącym z przełomu XIX i XX w. Niegdyś mieściła się tu Szkółka Parafialna, do której uczęszczał m.in. poeta Kazimierz Brodziński. W Izbie znaleźć można eksponaty i dokumenty związane z historią Lipnicy i jej mieszkańców. 

Spod Izby Regionalnej udaliśmy się pod kościół św. Leonarda. Jest to najważniejszy i najcenniejszy zabytek Lipnicy. Pochodzi z końca XV w. i stanowi jeden z najstarszych i najlepiej zachowanych kościołów drewnianych w Małopolsce.

Wg tradycji budowę pierwszego kościoła rozpoczęto w 1141 r. na miejscu pogańskiej gontyny, z której podobno pochodzi tzw. słup Światowida wspierający z tyłu ołtarz św. Leonarda. Wnętrze kościół zdobi polichromia z różnych okresów (XV-XVIII w.). Kościół do dziś przetrwał niemal w stanie niezmienionym.

Zabytkowy kościół św. Leonarda został wpisany 5 lipca 2003 r. na listę światowego dziedzictwa kulturowego i naturalnego UNESCO jako perła średniowiecznej architektury drewnianej. Niestety zwiedzanie kościoła możliwe jest wyłącznie z przewodnikiem w dni powszednie. Bardzo żałujemy, że nie dane nam było oglądnąć wnętrza kościoła. Jeśli tylko będziemy w tych okolicach w tygodniu, to pewnie załapiemy się na zwiedzanie. 

Spod kościoła przeszliśmy się w stronę pobliskiego dworu Ledóchowskich. Po drodze można zobaczyć okazałą figurę przedstawiającą św. Floriana. Pochodzi z 1837 r. Posąg św. Floriana osadzony jest na czworobocznym postumencie na którym znajduje się duża płaskorzeźba przedstawiająca króla Kazimierza Wielkiego.

Ostatnim punktem naszej wycieczki był wspomniany Dwór Ledóchowskich. Został wzniesiony ok. 1830 r. W dworze tym mieszkały błogosławione Maria Teresa i Urszula Ledóchowskie. Dworek nie przypomina tradycyjnych szlacheckich dworów. Jest to budynek wzniesiony w stylu neoklasycystycznym, na wzór pałaców wiejskich we Francji, murowany i piętrowy.

Lipnica Murowana to wieś, którą warto odwiedzić. Wycieczkę można połączyć ze zwiedzaniem okolicznych atrakcji przyrodniczych lub pobliskich miejscowości – np. Bochni czy Nowego Wiśnicza. Dla nas to typowa jednodniówka za miasto. Na pewno zajrzymy jeszcze w tą okolicę. 

4 Comments

  1. Tyle razy słyszałam o Lipnicy Murowanej ale jakoś zawsze było mi nie po drodze. Teraz już wiem, że nawet tu warto przyjechać. Chyba wybiorę się w czasie konkursu Palm Wielkanocnych – o ile w tym roku się odbędzie. Pozdrawiam 🙂

    Polubione przez 1 osoba

Skomentuj

Wprowadź swoje dane lub kliknij jedną z tych ikon, aby się zalogować:

Logo WordPress.com

Komentujesz korzystając z konta WordPress.com. Wyloguj /  Zmień )

Zdjęcie na Google

Komentujesz korzystając z konta Google. Wyloguj /  Zmień )

Zdjęcie z Twittera

Komentujesz korzystając z konta Twitter. Wyloguj /  Zmień )

Zdjęcie na Facebooku

Komentujesz korzystając z konta Facebook. Wyloguj /  Zmień )

Połączenie z %s